سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

53

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

بلاذرى مجموعا سى و سه حديث ( 26 ) را ثبت مىكند كه هفت‌تاى آنها درست شبيه به مطالب ابن سعد هستند . در اين رابطه بلاذرى احترام زياد خود را به معاصر بزرگترش نشان مىدهد كه هميشه با فعل مستقيم حدثنى ( به من گفت ) نقل مىكند و اين امر دلالت بر آن دارد كه مطلب را نه از طبقات بلكه با املاء مستقيم از خود ابن سعد گرفته است . ( 27 ) بقيه بيست و شش حديث درباره نزاع موجود بر روى مسأله جانشينى ، بحث‌هاى حاد كه در سقيفه صورت گرفت ، ادعاهاى رقيبان انصار و مهاجرين ، اعتراض على به انتخاب ابو بكر اعتراض بنى هاشم و بعضى از انصار به ابو بكر ، و بيان خود ابو بكر به اينكه گرچه او بهترين نامزد نبود ليكن خلافت را براى حفظ جامعه از نفاق قبول كرد بحث مىكند . يازده حديث از اين بيست و شش حديث را وى از مدائنى مىگيرد كه مرتبا از زهرى كه اسناد به مآخذ « چهار درياى قريش » ( 28 ) پيشگفته برمىگردد و نقل مىكند . آشكارترين نكته اينجاست كه چهار حديث از اين احاديث ( 1 - شرح كامل از مشاجره لفظى در سقيفه ، 2 - پيشنهاد ابو سفيان به يارى على ( ع ) ، 3 - بيان ابو بكر كه گرچه او بهترين كانديدا نبود خلافت را فقط براى جلوگيرى از نفاق پذيرفت و 4 - قسمت كوچكى از گفتار عمر كه حتى اگر هم امر خلافت ابو بكر عجولانه بود ، جامعه را از شر حفظ كرد ) را بلاذرى از ابن سعد با فعل « به من گفت » روايت مىكند . ابن سعد اين احاديث را به خوبى مىدانست و نقل آنها را بطور شفاهى به بلاذرى به حد كافى مهم يافت ولى خود از شمول آنها در طبقات خوددارى كرد . سخنان طولانى عمر كه بطور كامل سقيفه را شرح مىدهد و در گزارش جامع ابن اسحاق هم داخل مىشود و آنچنان كه در بالا نيز ديده‌ايم ، سه مرتبه توسط بلاذرى نقل مىگردد . اول ( شماره 1173 ) از ابن سعد ، جائى كه فقط يك جمله كوتاه از توجيه امتيازات ابو بكر ( مانند طبقات ) گزارش مىشود ، مرتبه دوم ( شماره 1176 ) وقتى كه قسمت اول ارائه داده مىشود ، و سپس در آخر متن كامل ( شماره 1181 ) مانند ابن اسحاق نقل مىشود . در همه جا سه نويسنده معتبر همانهائى هستند كه در سيره از آنان نام برده شده زهرى ، عبيد الله بن عبد الله و ابن عباس - گرچه اولين نويسندگان در هر سه مثال تغيير مىكنند . در شماره